Een merkwaardige focus
Op pagina 5 spaart Bregman de Britten niet (meer zo erg als eerst). In De Meeste Mensen Deugen beschrijft hij hoe ook de geallieerden vasthielden aan het idee dat het bombarderen van steden de moraal van een bevolking kon breken, zelfs wanneer onderzoek weinig aanwijzingen gaf dat dit werkelijk gebeurde. Geen woord trouwens over een morele discussie in termen van normen, waarden, of plichten. Bewijs dat niet in het gewenste plaatje paste, werd genegeerd. En uiteindelijk bombardeerden de Britten zelf Duitse steden vaak nog veel intensiever dan de Duitsers eerder hadden gedaan tijdens The Blitz.
Dat is een belangrijke constatering, want het laat zien dat ook de “goede kant” in de oorlog niet vrij was van hardheid, tunnelvisie of morele blindheid. Je zou verwachten dat zulke feiten aanleiding vormen om een genuanceerder beeld van de menselijke natuur te schetsen.
Maar opmerkelijk genoeg gebeurt dat nauwelijks. In plaats daarvan verschuift de aandacht opnieuw naar iets anders: het vermeende feit dat zelfs de Duitse bevolking onder de bombardementen relatief kalm en gedisciplineerd bleef. Ook daar, zo luidt de boodschap, brak de moraal van het volk niet.
En dan dringt zich een vraag op. Als leiders bewijs negeren, steden laten vernietigen en honderdduizenden burgers sterven, waarom ligt de nadruk in het boek dan vooral op de kalmte van de bevolking onder de bommen?
Met andere woorden: waar blijft de rest van het verhaal?